Làn sóng cắt giảm nhân sự để ưu tiên cho các hệ thống AI đang lan rộng tại Silicon Valley, nhưng đi kèm với đó là những cảnh báo gay gắt về một hội chứng mới được gọi là "loạn thần AI" (AI psychosis).
Diễn biến
Aaron Levie, nhà sáng lập kiêm CEO của Box, gần đây đã lên tiếng chỉ trích cách tiếp cận "AI-pilled" (quá say mê AI) của nhiều lãnh đạo doanh nghiệp. Theo Levie, những người đang đưa ra quyết định rằng AI có thể thay thế hoàn toàn một vị trí công việc thường lại là những người ít hiểu nhất về những gì nhân viên đó thực sự làm mỗi ngày. Ông gọi hiện trạng này là "AI psychosis" — một trạng thái mất kết nối giữa kỳ vọng viển vông về công nghệ và thực tế vận hành phức tạp của con người.
Một minh chứng điển hình cho xu hướng này là ClickUp, công ty quản lý năng suất vừa thực hiện cắt giảm 22% lực lượng lao động của mình. Lý do được đưa ra là để tập trung nguồn lực vào việc phát triển và triển khai các AI agent (tác nhân AI) nhằm tự động hóa quy trình. Tuy nhiên, giới chuyên gia lo ngại rằng việc cắt giảm vội vã này có thể để lại những "lỗ hổng" về mặt kiến thức nghiệp vụ và khả năng xử lý tình huống mà AI hiện tại chưa thể kham nổi.
Vì sao đáng chú ý
Tại thị trường Việt Nam, nơi nhiều doanh nghiệp đang chịu áp lực lớn về việc tối ưu hóa chi phí và "bắt trend" công nghệ, lời cảnh báo của Aaron Levie đặc biệt có giá trị. Việc thay thế nhân sự bằng AI không đơn giản là cài đặt một phần mềm mới; nó đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về các sắc thái công việc mà AI thường bỏ qua.
Bài học rút ra là các doanh nghiệp cần tránh rơi vào trạng thái "loạn thần AI", coi công nghệ là "viên thuốc vạn năng" cho mọi vấn đề nhân sự. Thay vì sa thải hàng loạt, hướng đi bền vững hơn nên là sự kết hợp giữa sức mạnh tính toán của AI và tư duy phản biện, sự thấu cảm của con người. Việc quá kỳ vọng vào AI agent trong ngắn hạn có thể dẫn đến sự sụp đổ của các quy trình vận hành vốn dựa trên sự gắn kết và kinh nghiệm tích lũy của nhân viên.