Các nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ Lausanne (EPFL) vừa công bố dự án NEVO, một bước tiến mới trong việc sử dụng các video do trí tuệ nhân tạo tạo ra nhằm kích hoạt tối đa một vùng não mục tiêu cụ thể. Nghiên cứu này mở ra tiềm năng lớn trong việc hiểu rõ hơn cách hệ thống thị giác của não bộ xử lý thông tin động và cách điều khiển các phản ứng thần kinh bằng kích thích nhân tạo.
Diễn biến chi tiết
Dự án NEVO (Neuro-Evolutionary Video Optimization) tập trung vào việc tối ưu hóa các kích thích thị giác thông qua các vòng lặp phản hồi sinh học. Thay vì sử dụng các hình ảnh tĩnh hoặc video tự nhiên sẵn có, hệ thống của EPFL tự động tạo ra và tinh chỉnh các đoạn video ngắn dựa trên phản hồi hoạt động thần kinh thời gian thực. Quá trình này diễn ra liên tục cho đến khi tìm ra cấu trúc video có khả năng kích thích mạnh mẽ nhất vào vùng não được chỉ định.
Phân tích kỹ thuật & Công nghệ
Về mặt kỹ thuật, NEVO kết hợp các mô hình mạng thần kinh nhân tạo sâu (deep neural networks) mô phỏng vỏ não thị giác với các thuật toán tiến hóa. Hệ thống sử dụng mô hình dự đoán để ước lượng phản ứng của não bộ đối với hàng loạt video tổng hợp khác nhau. Sau đó, các thuật toán tối ưu hóa sẽ liên tục thay đổi các pixel, nhịp điệu chuyển động và hình khối trong video để tăng cường biên độ tín hiệu thần kinh kích hoạt ở vùng đích.
Ý kiến chuyên gia & Nhận định
Theo nhóm nghiên cứu tại EPFL, phương pháp này chứng minh rằng các mô hình học máy không chỉ có thể mô phỏng lại hệ thống thị giác của con người mà còn có thể được dùng để kiểm soát ngược lại trạng thái thần kinh. Một số chuyên gia thần kinh học nhận định, việc tối ưu hóa kích thích thị giác động (video) phức tạp hơn nhiều so với hình ảnh tĩnh, nhưng nó mang lại kết quả chính xác hơn vì não bộ vốn nhạy cảm với chuyển động.
Tác động & Tương lai
Công nghệ của dự án NEVO có thể đặt nền móng cho các liệu pháp điều trị y học kỹ thuật số mới, chẳng hạn như phục hồi chức năng thị giác hoặc kích thích các vùng não bị tổn thương sau tai biến. Đối với cộng đồng nghiên cứu AI và thần kinh học tại Việt Nam, đây là một ví dụ điển hình cho thấy sự giao thoa ngày càng chặt chẽ giữa học máy và y sinh học, mở ra hướng đi mới cho các giao diện não - máy tính (BCI) thế hệ tiếp theo.