Theo báo cáo mới nhất từ ZDNet vào tháng 8 năm 2026, hệ điều hành mã nguồn mở Linux đã chính thức vượt qua cột mốc lịch sử với hơn 10% thị phần trên máy tính để bàn (desktop). Đây là một bước chuyển dịch đáng chú ý trong thị trường hệ điều hành vốn bị thống trị bởi Microsoft Windows trong nhiều thập kỷ qua. Sự suy giảm thị phần của Windows đã trực tiếp tạo cơ hội cho cả macOS và Linux bứt phá mạnh mẽ.
Bối cảnh & Nguyên nhân
Diễn biến này được cho là bắt nguồn từ sự sụt giảm liên tục về mức độ phổ biến của hệ điều hành Windows 11. Theo ZDNet, chính những chính sách và thay đổi gây tranh cãi của Microsoft trên Windows 11 là tác nhân chính đẩy người dùng tìm kiếm các giải pháp thay thế. Các yêu cầu phần cứng khắt khe của Windows 11, bao gồm chip bảo mật TPM 2.0 và các dòng vi xử lý đời mới, đã vô tình loại bỏ một lượng lớn máy tính cũ nhưng vẫn hoạt động tốt, buộc người dùng phải cân nhắc các lựa chọn khác nhẹ hơn như Linux.
Phân tích kỹ thuật & Công nghệ
Về mặt công nghệ, sự trỗi dậy của Linux trên môi trường desktop không chỉ nhờ vào sai lầm của đối thủ mà còn xuất phát từ những cải tiến nội tại. Các bản phân phối Linux hiện đại (distros) như Ubuntu, Fedora, hay Linux Mint ngày càng trở nên thân thiện hơn với người dùng phổ thông nhờ giao diện trực quan và khả năng cài đặt dễ dàng. Thêm vào đó, khả năng tương thích phần cứng vượt trội của nhân Linux (Linux kernel) cho phép các dòng máy tính cũ vận hành mượt mà mà không gặp phải các rào cản nhân tạo như Windows 11. Sự phát triển của các công nghệ dịch mã nguồn như Proton của Valve cũng giúp xóa nhòa khoảng cách về hiệu năng chơi game trên Linux, thu hút một lượng lớn game thủ chuyển sang hệ sinh thái này.
Ý kiến chuyên gia & Nhận định
Theo các nhà phân tích công nghệ được ZDNet trích dẫn, sự sụt giảm của Windows là một xu hướng tất yếu khi người dùng ngày càng ưu tiên tính quyền riêng tư và khả năng kiểm soát thiết bị cao hơn. 'Windows đang suy giảm, và cả Mac lẫn Linux đều đang giành được thị phần từ sự tổn hại của hệ điều hành này', báo cáo từ ZDNet nhấn mạnh. Nhiều chuyên gia cũng chỉ ra rằng việc Microsoft tích hợp quá nhiều quảng cáo, dịch vụ theo dõi dữ liệu và các tính năng AI ép buộc vào Windows 11 đã khiến cộng đồng người dùng kỹ thuật số cảm thấy mệt mỏi và quyết định tìm kiếm một môi trường mở, tôn trọng quyền riêng tư hơn như Linux.
Tác động & Tương lai
Cột mốc 10% thị phần không chỉ là một con số thống kê đơn thuần mà còn mở ra một chương mới cho hệ sinh thái phần mềm nguồn mở toàn cầu. Đối với cộng đồng công nghệ tại Việt Nam, sự phổ biến ngày càng tăng của Linux mang lại cơ hội tiếp cận các hệ thống vận hành tối ưu, tiết kiệm chi phí bản quyền và nâng cao năng lực làm chủ công nghệ lõi. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trong tương lai khi các nhà phát triển phần mềm lớn bắt đầu chú trọng hơn vào việc tối ưu hóa ứng dụng cho các nền tảng Linux desktop.