Theo tin từ IEEE Spectrum, Giáo sư Maja Matarić từ Đại học Nam California (USC) vừa nhận Huy chương Robot học 2025 từ tổ chức MassRobotics nhờ những đóng góp tiên phong trong ngành robot hỗ trợ xã hội (socially assistive robotics). Đây là lĩnh vực bà đồng sáng lập từ năm 2005 nhằm phát triển các robot tương tác giúp đỡ con người phục hồi chức năng và trị liệu tâm lý.
Bối cảnh
Từ những năm 1990, bà Matarić đã chế tạo Toto, robot điều hướng dựa trên hành vi đầu tiên, trước khi chuyển hướng sang robot hỗ trợ xã hội sau khi sinh con. Bà muốn chế tạo những robot thực sự giúp đỡ mọi người thay vì chỉ tập trung vào nghiên cứu lý thuyết. Lab của bà tại USC sau đó đã phát triển nhiều robot như Bandit hỗ trợ trẻ tự kỷ và Blossom giúp sinh viên thực hành liệu pháp nhận thức hành vi (CBT).
Diễn biến
Các thử nghiệm lâm sàng gần đây của nhóm nghiên cứu mang lại kết quả rất khả quan. Trong một nghiên cứu tại ký túc xá USC, sinh viên sử dụng robot Blossom tích hợp mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) để thực hành CBT đã giảm đáng kể mức độ căng thẳng tâm lý, trong khi nhóm dùng chatbot truyền thống không có cải thiện rõ rệt dù dùng chung một mô hình AI.
Vì sao đáng chú ý
Nghiên cứu của Giáo sư Matarić mở ra hướng đi mới cho việc ứng dụng công nghệ trong chăm sóc sức khỏe tinh thần, một lĩnh vực đang quá tải tại nhiều quốc gia. Thay vì chỉ phụ thuộc vào các chatbot AI dạng văn bản, sự hiện diện vật lý của robot hỗ trợ xã hội có thể mang lại hiệu quả tương tác thực tế và tạo động lực tinh thần lớn hơn cho người bệnh.