OSLO, 19 tháng 6, 2026 (Reuters) – Na Uy vừa công bố lệnh cấm nghiêm ngặt, gần như toàn bộ việc sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh đối với học sinh tiểu học. Chính phủ nước này cũng áp đặt những hạn chế nặng nề đối với công cụ AI trong giáo dục dành cho trẻ lớn hơn nhằm ngăn chặn những tác động tiêu cực đến sự phát triển nhận thức và quá trình học tập nền tảng. Quyết định này, được Thủ tướng Jonas Gahr Støre công bố tại một cuộc họp báo hôm thứ Sáu, đánh dấu một bước chuyển mình lớn trong chính sách công nghệ giáo dục của quốc gia Bắc Âu, sau một thập kỷ số hóa trường học nhanh chóng.
Ưu tiên kiến thức nền tảng: Đọc, Viết và Toán 🧠✍️🧮
Thủ tướng Støre nhấn mạnh rằng việc giới thiệu các công cụ AI tạo sinh như ChatGPT vào các lớp học tiểu học mang lại nguy cơ nghiêm trọng khiến trẻ em bỏ qua các bước giáo dục quan trọng. Ông phát biểu: “Điều quan trọng nhất ở trường là con cái chúng ta học cách đọc, viết và làm toán. Việc sử dụng AI làm tăng nguy cơ trẻ nhỏ bỏ qua các bước quan trọng trong quá trình học tập của mình.”
Các tiêu chuẩn mới dự kiến sẽ có hiệu lực vào đầu năm học sắp tới, cuối tháng 8 năm 2026. Theo chính sách mới, hệ thống trường học sẽ áp dụng một khuôn khổ phân cấp dựa trên độ tuổi:
- Tiểu học (Lớp 1–7, 6–13 tuổi): Cấm gần như hoàn toàn AI tạo sinh. Học sinh không được phép sử dụng công cụ AI theo quy tắc chung. - Trung học cơ sở (Lớp 8–10, 14–16 tuổi): Áp dụng công cụ AI một cách thận trọng, có hạn chế và dưới sự giám sát trực tiếp của giáo viên. - Trung học phổ thông (Lớp 11–13, 17–19 tuổi): Khuyến khích học sinh học cách sử dụng AI phù hợp, chuẩn bị cho giáo dục đại học và môi trường làm việc tương lai.
Đảo ngược xu hướng máy tính bảng, ưu tiên sách giấy 📖📉
Na Uy từng là nước tiên phong trong công nghệ giáo dục, tích hợp máy tính vào lớp học từ những năm 1990 và chuyển đổi mạnh mẽ sang máy tính bảng (như iPad) bắt đầu từ năm 2010. Sự chuyển đổi này đã giảm đáng kể sự phụ thuộc vào sách vật lý và việc viết tay. Tuy nhiên, trước tình hình điểm số các bài kiểm tra giáo dục quốc gia sụt giảm trên diện rộng, chính phủ Na Uy đang tích cực đảo ngược xu hướng này. Cùng với các hạn chế về AI, chính phủ nước này cũng thông báo sẽ đề xuất luật mới để tài trợ và tăng cường sử dụng sách in vật lý trong lớp học, chuyển trọng tâm khỏi máy tính bảng.
Lịch sử thành công với các hạn chế công nghệ 🚫📱
Động thái cấm AI trong các lớp tiểu học được xây dựng dựa trên lệnh cấm điện thoại thông minh thành công năm 2024 của Na Uy tại các trường học. Theo các nhà nghiên cứu và quản lý trường học, lệnh cấm điện thoại thông minh đã dẫn đến:
- Giảm đáng kể tình trạng bắt nạt học đường. - Điểm số và thành tích học tập cải thiện rõ rệt. - Giảm đáng kể số lượt học sinh đến gặp nhà tâm lý học vì các vấn đề sức khỏe tâm thần, với hiệu quả tích cực đặc biệt mạnh mẽ ở nữ sinh.
Ngoài ra, chính phủ Na Uy cũng đã công bố vào tháng 4 năm 2026 kế hoạch giới thiệu một dự luật lên quốc hội vào cuối năm nay, theo đó sẽ hợp pháp hóa việc cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng mạng xã hội. Điều này phù hợp với các xu hướng chính sách toàn cầu, chẳng hạn như luật cấm mạng xã hội cho trẻ vị thành niên của Úc, được thiết kế để hạn chế thời gian sử dụng màn hình quá mức và bảo vệ sức khỏe tâm thần của trẻ em.
Bối cảnh toàn cầu và mối lo ngại về an toàn 🌐🛡️
Hoa Kỳ cũng đang khám phá các hành động pháp lý liên quan đến trẻ vị thành niên và AI. Cả Thượng viện và Hạ viện đã tranh luận về các dự luật yêu cầu các công ty AI thực hiện quy trình xác minh độ tuổi mạnh mẽ và cấm họ cung cấp chatbot AI đàm thoại trực tiếp cho trẻ vị thành niên mà không có sự đồng ý của phụ huynh.
Hành động quyết đoán của Na Uy đã đưa nước này lên vị trí tiên phong trong một phong trào toàn cầu ngày càng tăng của các quốc gia đang xem xét lại việc tích hợp công nghệ tiên tiến một cách không hạn chế vào quá trình phát triển thời thơ ấu, ưu tiên tiếp xúc trực tiếp, thói quen đọc sách vật lý và sự phát triển nhận thức truyền thống.