Tầng trên của một tên lửa đẩy Falcon 9 do SpaceX chế tạo được dự báo sẽ va chạm với Mặt Trăng vào tháng 8 tới đây. Theo thông tin từ Engadget, phần tên lửa này đã trôi dạt tự do trong không gian hơn một năm qua sau khi hoàn thành nhiệm vụ phóng trước đó.
Diễn biến chi tiết
Mảnh rác vũ trụ này là phần tầng trên (upper stage) của tên lửa Falcon 9, vốn đã mất kiểm soát và di chuyển vô định kể từ khi được phóng lên quỹ đạo. Sau hơn một năm trôi dạt tự do dưới tác động lực hấp dẫn của Trái Đất, Mặt Trăng và Mặt Trời, quỹ đạo của nó đã thay đổi đáng kể. Các tính toán quỹ đạo mới nhất cho thấy vật thể này sẽ chấm dứt hành trình của mình bằng một cú va chạm trực diện vào bề mặt vùng tối hoặc vùng sáng của Mặt Trăng trong tháng sau.
Bối cảnh & Nguyên nhân
Thông thường, các tầng tên lửa sau khi hoàn thành nhiệm vụ sẽ được kích hoạt động cơ để chủ động quay trở lại bầu khí quyển Trái Đất và bốc cháy, hoặc được đưa vào quỹ đạo bãi rác an toàn. Tuy nhiên, trong một số sứ mệnh phóng lên quỹ đạo cao hoặc do cạn kiệt nhiên liệu, các tầng trên của Falcon 9 đôi khi không còn đủ năng lượng để thực hiện quá trình tự hủy này. Hậu quả là chúng bị kẹt lại trong không gian và chịu sự chi phối hoàn toàn của cơ học thiên thể, dẫn đến những vụ va chạm không mong muốn với các thiên thể gần đó.
Phân tích kỹ thuật & Công nghệ
Tầng trên của Falcon 9 sử dụng một động cơ Merlin duy nhất hoạt động bằng nhiên liệu oxy lỏng và dầu hỏa (RP-1). Với khối lượng khô ước tính khoảng vài tấn, cú va chạm của vật thể này với Mặt Trăng ở vận tốc cực cao sẽ tạo ra một hố sụt mới trên bề mặt vệ tinh tự nhiên của chúng ta. Các chuyên gia theo dõi rác vũ trụ thường sử dụng các mô hình mô phỏng quỹ đạo phức tạp để dự đoán thời gian và địa điểm va chạm chính xác, tuy nhiên lực cản yếu từ gió mặt trời và áp suất bức xạ có thể tạo ra sai số nhỏ trong các dự báo dài hạn.
Ý kiến chuyên gia & Nhận định
Giới quan sát thiên văn nhận định rằng các vụ va chạm vô tình này không gây ra nguy hiểm trực tiếp cho Trái Đất, nhưng chúng làm dấy lên những lo ngại về vấn đề quản lý rác thải không gian. Theo các nhà nghiên cứu, mặc dù Mặt Trăng không có bầu khí quyển để bảo vệ và thường xuyên hứng chịu các thiên thạch, việc để các thiết bị nhân tạo va chạm không kiểm soát có thể ảnh hưởng đến các sứ mệnh khám phá trong tương lai. Sự gia tăng các vụ phóng thương mại đòi hỏi các quy định quốc tế chặt chẽ hơn về việc xử lý tầng tên lửa sau phóng.
Tác động & Tương lai
Sự kiện này một lần nữa nhắc nhở cộng đồng quốc tế về bài toán bền vững trong không gian cận địa cầu. Đối với độc giả yêu công nghệ và hàng không vũ trụ tại Việt Nam, vụ va chạm sắp tới là minh chứng rõ nét cho thấy rác vũ trụ đang trở thành một thách thức thực sự chứ không chỉ là lý thuyết. Các cơ quan vũ trụ lớn trên thế giới chắc chắn sẽ theo dõi sát sao sự kiện này để thu thập thêm dữ liệu về tác động vật lý của các vụ va chạm động năng lên bề mặt Mặt Trăng.