Theo báo cáo mới từ Epoch Capabilities Index, ngôi vương trong làng trí tuệ nhân tạo đang chứng kiến sự đổi ngôi nhanh chưa từng có. OpenAI từng duy trì vị trí dẫn đầu tuyệt đối với GPT-4 trong suốt một năm rưỡi kể từ khi ra mắt vào tháng 3 năm 2023. Tuy nhiên, cục diện này đã thay đổi hoàn toàn kể từ đầu năm 2024, khi cuộc đua giữa các ông lớn công nghệ trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết.
Diễn biến chi tiết
Kể từ khi Anthropic ra mắt Claude 3 Opus và chiếm ngôi vương của GPT-4 vào tháng 2 năm 2024, vị trí dẫn đầu trên bảng xếp hạng hiệu năng đã đổi chủ tới 17 lần. Thời gian nắm giữ vị trí số một trung vị (median) của các mô hình AI hiện nay chỉ còn vỏn vẹn 7 tuần. Điều này cho thấy không một tên tuổi nào, từ OpenAI, Google cho đến Anthropic, có thể duy trì lợi thế công nghệ vượt trội quá hai tháng trước các đối thủ cạnh tranh.
Phân tích kỹ thuật & Công nghệ
Sự rút ngắn vòng đời thống trị này bắt nguồn từ việc các kỹ thuật tối ưu hóa mô hình lớn như tinh chỉnh hậu huấn luyện (post-training), học tăng cường từ phản hồi của con người (RLHF) và kỹ thuật định tuyến truy vấn (routing) đang được phổ biến hóa nhanh chóng. Các công ty đối thủ có thể dễ dàng sao chép phương pháp và thu hẹp khoảng cách điểm số Benchmark chỉ trong vài tuần sau khi một mô hình mới ra đời. Tuy nhiên, dữ liệu cũng chỉ ra rằng dù tần suất đổi ngôi tăng lên, nhưng biên độ cải thiện hiệu năng thực tế giữa các thế hệ AI kế cận đang ngày càng thu hẹp, báo hiệu một giai đoạn bão hòa công nghệ tiệm cận.
Ý kiến chuyên gia & Nhận định
Các chuyên gia phân tích từ Epoch nhận định rằng việc vị trí dẫn đầu liên tục thay đổi không đồng nghĩa với việc có những bước nhảy vọt mang tính cách mạng. Trái lại, nó phản ánh một cuộc chiến tiêu hao năng lực tính toán và dữ liệu huấn luyện, nơi các công ty đang phải chi hàng tỷ USD chỉ để giành lấy những nâng cấp nhỏ nhặt về mặt số liệu nhằm duy trì vị thế tiếp thị trên thị trường.
Tác động & Tương lai
Đối với cộng đồng công nghệ và các doanh nghiệp ứng dụng AI tại Việt Nam, xu hướng này mang lại cả cơ hội lẫn thách thức. Việc không có một thế lực độc tôn giúp chi phí sử dụng API của các mô hình LLM cao cấp giảm mạnh do cạnh tranh về giá. Dù vậy, vòng đời sản phẩm quá ngắn đòi hỏi các kỹ sư hệ thống phải thiết kế cấu trúc phần mềm linh hoạt, dễ dàng chuyển đổi nhà cung cấp AI cốt lõi mà không phải đập đi xây lại toàn bộ ứng dụng.