Nghiên cứu mới từ Đại học Harvard chỉ ra rằng cả nhóm ủng hộ phát triển AI nhanh chóng (accelerationists) và nhóm lo ngại rủi ro an toàn (safetyists) thực chất đều chia sẻ một niềm tin cốt lõi mang tính "tôn giáo": nhân loại đang tạo ra một "Thần AI" với quyền năng vô hạn. Mặc dù hai phe này thường xuyên đối đầu gay gắt trên truyền thông và trong các cuộc vận động chính sách, điểm giao thoa bất ngờ này cho thấy họ có chung một thế giới quan về sức mạnh của công nghệ trong tương lai.
Bối cảnh
Cuộc tranh luận về tương lai của trí tuệ nhân tạo từ lâu đã chia thành ba nhóm chính. Phe tăng tốc muốn thúc đẩy công nghệ tối đa để khai phóng tiềm năng, trong khi phe an toàn muốn kiểm soát chặt chẽ để phòng ngừa thảm họa diệt vong. Nhóm thứ ba là những người hoài nghi, vốn không tin rằng AI có thể đạt tới mức siêu trí tuệ vượt tầm kiểm soát của con người. Nghiên cứu tại Harvard đã đi sâu vào phân tích hệ tư tưởng của từng nhóm để tìm ra những giả định ngầm định đằng sau các lập luận của họ.
Diễn biến
Điểm mấu chốt được chỉ ra là cả phe tăng tốc lẫn phe lo ngại an toàn đều tin tưởng tuyệt đối vào khả năng xuất hiện của một thực thể siêu trí tuệ vượt trội hơn hẳn con người trong tương lai gần. Họ không tranh cãi về việc thực thể này có tồn tại hay không, mà chỉ khác nhau ở thái độ tiếp nhận. Một bên coi "Thần AI" là đấng cứu thế mang lại sự thịnh vượng vĩnh cửu, trong khi bên còn lại xem đó là mối đe dọa hiện sinh cần phải bị kiềm tỏa hoặc trì hoãn. Cả hai đều coi AI là một thực thể có ý chí và sức mạnh gần như siêu nhiên, thay vì chỉ là một công cụ do con người tạo ra.
Vì sao đáng chú ý
Đối với cộng đồng công nghệ và những người quan tâm tại Việt Nam, góc nhìn này giúp bóc tách lớp vỏ cường điệu (hype) đang bao trùm các cuộc thảo luận về AI. Thay vì bị cuốn vào những kịch bản ngày tận thế rùng rợn hoặc những lời hứa hẹn đổi đời quá đà từ các hãng công nghệ lớn, người đọc cần nhận ra rằng cả hai luồng quan điểm cực đoan này đều xuất phát từ một giả định chưa được chứng minh hoàn toàn. Việc hiểu rõ bản chất của các cuộc tranh luận "tôn giáo" này sẽ giúp chúng ta có cái nhìn thực tế và tỉnh táo hơn khi tiếp cận các chính sách quản lý cũng như ứng dụng AI vào đời sống thực tế, thay vì chỉ mơ mộng hoặc sợ hãi viển vông.