Tại Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC) diễn ra tại Thượng Hải, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chính thức công bố thành lập "Tổ chức Hợp tác Trí tuệ Nhân tạo Thế giới" (World Artificial Intelligence Cooperation Organization - WAICO). Động thái này đi kèm cam kết cung cấp 5.000 suất đào tạo AI dành riêng cho các quốc gia thuộc Nam Bán cầu (Global South). Đây được xem là bước đi rõ ràng nhất của Bắc Kinh trong việc thiết lập một trật tự quản trị AI song song, hoạt động độc lập và nằm ngoài tầm ảnh hưởng của các nước phương Tây.
Diễn biến chi tiết
Theo báo cáo từ The Decoder, sáng kiến thành lập WAICO không chỉ dừng lại ở một tổ chức đơn lẻ mà đi kèm với một lộ trình thiết lập mạng lưới trung tâm hợp tác rộng khắp. Trung Quốc đang lên kế hoạch xây dựng các trung tâm hợp tác AI trực tiếp với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Liên minh châu Phi (AU), khối BRICS cùng nhiều liên minh quốc tế khác.
Việc phân bổ 5.000 suất đào tạo kỹ năng và chuyên môn công nghệ AI cho các quốc gia đang phát triển thuộc Nam Bán cầu là một phần quan trọng trong chiến lược này. Bằng cách hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, Bắc Kinh đang từng bước gia tăng tầm ảnh hưởng về mặt công nghệ và xây dựng lòng tin với các đối tác chiến lược ngoài phương Tây.
Phân tích kỹ thuật & Công nghệ
Việc thành lập một tổ chức quốc tế như WAICO cho thấy Trung Quốc muốn thúc đẩy việc chuẩn hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật và hạ tầng công nghệ AI theo định hướng riêng của mình. Thay vì phụ thuộc vào các tiêu chuẩn an toàn và kiến trúc mô hình do các tập đoàn công nghệ Mỹ và châu Âu áp đặt, WAICO có thể sẽ xây dựng các bộ quy tắc kỹ thuật mới phù hợp với cấu trúc hạ tầng hiện có của các nước thành viên.
Mạng lưới hợp tác này có khả năng thúc đẩy sự phát triển của các hệ thống AI mã nguồn mở, chia sẻ dữ liệu liên quốc gia và phát triển hạ tầng tính toán dùng chung giữa các khối ASEAN, BRICS và Liên minh châu Phi. Việc này giúp giảm bớt rào cản kỹ thuật cho các nước đang phát triển, đồng thời định hình một hệ sinh thái công nghệ ít chịu tác động từ các lệnh trừng phạt hoặc hạn chế xuất khẩu chip bán dẫn từ Mỹ.
Ý kiến chuyên gia & Nhận định
Các nhà phân tích từ The Decoder nhận định rằng động thái này là minh chứng rõ nét nhất cho thấy Trung Quốc đang nỗ lực xây dựng một trật tự AI song song hoàn chỉnh. Sự phân cực toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ giờ đây không chỉ dừng lại ở cuộc đua phần cứng hay các lệnh cấm vận mà đã dịch chuyển sang mặt trận thiết lập thể chế pháp lý và quản trị quốc tế.
Nhiều chuyên gia cho rằng việc thu hút các khu vực như ASEAN và châu Phi tham gia vào hệ sinh thái của WAICO sẽ giúp Trung Quốc tạo dựng một thị trường tiêu thụ và thử nghiệm AI khổng lồ. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của tổ chức này vẫn cần thời gian để kiểm chứng, đặc biệt là trong việc hiện thực hóa các cam kết đào tạo và phân bổ nguồn lực công nghệ thực tế cho các đối tác.
Tác động & Tương lai
Sự ra đời của WAICO chắc chắn sẽ thúc đẩy các nước phương Tây phải đẩy nhanh các sáng kiến hợp tác công nghệ tương tự để tránh mất tầm ảnh hưởng tại các khu vực đang phát triển đầy tiềm năng. Cuộc cạnh tranh giữa hai khối quản trị AI có thể dẫn đến việc phân mảnh các tiêu chuẩn công nghệ toàn cầu trong tương lai gần.
Đối với các nước đang phát triển, bao gồm cả Việt Nam và các quốc gia trong khu vực ASEAN, việc Trung Quốc mở rộng hợp tác công nghệ mang lại cả cơ hội tiếp cận tri thức lẫn những thách thức về mặt cân bằng chiến lược. Việc lựa chọn tham gia các nền tảng công nghệ này sẽ yêu cầu các quốc gia phải cân nhắc kỹ lưỡng để tối ưu hóa lợi ích quốc gia mà không bị kẹt vào cuộc đối đầu công nghệ Đông-Tây.