Một báo cáo điều tra của ProPublica, dựa trên các tài liệu mới được công bố từ Tòa án Tối cao Delaware, đã phanh phui việc các nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm các thực thể có liên quan đến các nhà thầu quân sự Trung Quốc và tài phiệt Nga, đã bí mật mua cổ phần của SpaceX – công ty tên lửa của Elon Musk – khi nó vẫn còn là một thực thể tư nhân. Những tiết lộ này đã đặt ra nhiều câu hỏi nghiêm trọng về vấn đề an ninh quốc gia, quyền sở hữu nước ngoài và các lỗ hổng quản lý tại một trong những nhà thầu quốc phòng và hàng không vũ trụ quan trọng nhất của Hoa Kỳ.
Người Trung Gian Bí Mật và Kẽ Hở Thị Trường Thứ Cấp 🕵️♂️
Tâm điểm của những tiết lộ này là Iqbaljit Kahlon, người sáng lập của Tomales Bay Capital. Kahlon đã xây dựng mối quan hệ cực kỳ thân thiết với ban lãnh đạo cấp cao của SpaceX, bao gồm CFO lâu năm Bret Johnsen, người đã làm chứng rằng Kahlon "đã gắn bó với công ty dưới nhiều hình thức khác nhau lâu hơn tôi."
Kahlon đã tận dụng các giao dịch trên thị trường thứ cấp để mua lại cổ phiếu riêng lẻ của SpaceX từ các nhân viên và nhà đầu tư ban đầu. Sau đó, ông ta đóng gói chúng thành các quỹ đầu tư riêng biệt và bán cổ phần của các quỹ đó cho các nhà đầu tư quốc tế giàu có. Kahlon đã thu về các khoản phí giao dịch và quản lý béo bở ở mỗi bước, hứa hẹn cho người mua nước ngoài những đặc quyền đặc biệt bao gồm các chuyến tham quan có hướng dẫn đến các cơ sở sản xuất có an ninh cao của SpaceX và phỏng vấn trực tiếp với CFO Bret Johnsen.
Khuyến Khích Che Giấu Nguồn Gốc Offshore 🤫
Theo lời khai trước tòa và các email được công bố trong một tranh chấp công ty ở Delaware, SpaceX không chỉ làm ngơ trước các giao dịch nước ngoài này; công ty còn chủ động khuyến khích họ sử dụng các cấu trúc vỏ bọc ở nước ngoài.
Ban lãnh đạo SpaceX đã khuyên các nhà đầu tư từ những khu vực nhạy cảm như Trung Quốc đại lục nên chuyển hướng đầu tư của họ thông qua các công ty vỏ bọc tại Quần đảo Virgin thuộc Anh (BVI) hoặc Quần đảo Cayman. Theo luật kinh doanh địa phương ở các khu vực pháp lý này, chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng của các công ty vỏ bọc được bảo vệ khỏi việc công khai và giám sát quy định tiêu chuẩn. Điều này cho phép vốn nước ngoài chảy trực tiếp vào mạng lưới tài chính của SpaceX mà không gây ra cảnh báo ngay lập tức từ Lầu Năm Góc, NASA hoặc Ủy ban Đầu tư Nước ngoài tại Hoa Kỳ (CFIUS).
Những Nhà Đầu Tư Bí Mật Là Ai? 🧐
Danh sách nhà đầu tư được công bố đã hé lộ hàng trăm cái tên trước đây được giữ kín đằng sau nguồn tài trợ trước IPO của SpaceX, chi tiết các giao dịch offshore lớn dao động từ 800.000 USD đến hơn 40 triệu USD:
* David Su (Đồng sáng lập MPCi): Một công dân Singapore đã sống gần 20 năm ở Trung Quốc. Thực thể của Su đã đầu tư 15 triệu USD vào một quỹ SpaceX vào năm 2020. MPCi đã hợp tác trực tiếp với Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc trong các sáng kiến hàng không vũ trụ do nhà nước hậu thuẫn. Hơn nữa, MPCi là một nhà tài trợ nổi bật của Spacety, một công ty vệ tinh Trung Quốc sau này đã bị Bộ Tài chính Hoa Kỳ đưa vào danh sách đen và trừng phạt vì cung cấp hình ảnh vệ tinh radar cho nhóm lính đánh thuê Wagner của Nga. * Bracket Capital (Tiền của Qatar): Đã đầu tư khoảng 48 triệu USD thay mặt cho các thành viên của gia đình hoàng gia Qatar, được xác nhận trực tiếp qua các email của Kahlon gửi đến CFO của SpaceX. * HAL9001 Partners Fund I: Đã bơm 10 triệu USD vào SpaceX. Quỹ này có liên hệ với Roman Sobachevskiy, người từng bị Bộ Tài chính Hoa Kỳ phạt hàng trăm triệu USD vì che giấu và quản lý tiền cho một tài phiệt Nga bị trừng phạt. * Hơn Một Tá Thực Thể Trung-Nga: Danh sách tiết lộ nhiều doanh nhân giàu có, nhà đầu tư mạo hiểm và con cái của họ cư trú tại Bắc Kinh, Hồng Kông và Moscow đang nắm giữ cổ phần gián tiếp tại SpaceX.
Hậu Quả Nghiêm Trọng Đối Với An Ninh Quốc Gia 🛡️
Những tiết lộ này đã gây ra mối lo ngại sâu sắc trong giới chuyên gia an ninh và các nhà lập pháp. SpaceX không chỉ là một công ty tên lửa thương mại; nó còn là một nhà thầu quân sự được Hoa Kỳ tin cậy cao độ. Các bộ phận chuyên biệt của SpaceX, như Starshield, thiết kế và quản lý các vệ tinh gián điệp và hệ thống liên lạc quân sự được phân loại cho Lực lượng Không gian Hoa Kỳ và Văn phòng Trinh sát Quốc gia (NRO).
Mặc dù không có lệnh cấm tuyệt đối đối với đầu tư nước ngoài vào các nhà thầu quốc phòng của Hoa Kỳ, nhưng các khoản đầu tư cổ phần như vậy được giám sát chặt chẽ và yêu cầu công bố nghiêm ngặt để ngăn chặn hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ, hoạt động gián điệp hoặc đòn bẩy địa chính trị. Bằng cách chuyển hướng đầu tư thông qua các công ty vỏ bọc mờ ám ở Cayman và BVI, các giao dịch này đã vượt qua bộ lọc an ninh quốc gia tiêu chuẩn.
Hệ Quả Hiện Tại: Bị Loại Khỏi IPO 🚫
Sau cuộc chiến pháp lý gay gắt và việc công khai danh sách nhà đầu tư theo phán quyết của Tòa án Tối cao Delaware — đã ủng hộ kiến nghị công bố của ProPublica — SpaceX được cho là đã thay đổi lập trường của mình.
Để đáp ứng các cơ quan quản lý an ninh quốc gia của Hoa Kỳ trước đợt IPO trị giá 75 tỷ USD rất được mong đợi, SpaceX đã cấm các nhà đầu tư Trung Quốc, Nga và các nhà đầu tư offshore nhạy cảm khác tham gia trực tiếp hoặc chuyển đổi các khoản nắm giữ gián tiếp hiện có của họ. Việc loại trừ quyết liệt này nhấn mạnh tầm quan trọng ngày càng tăng của các giới hạn sở hữu nước ngoài khi cuộc đua không gian thương mại giao thoa với chiến tranh địa chính trị.