Hai nghiên cứu mới nhất từ chuỗi khảo sát Pulse Research của VentureBeat thực hiện vào tháng 6/2026 trên hơn 100 doanh nghiệp quy mô lớn đã phơi bày một thực tế đáng quan ngại: cơn sốt đầu tư AI đang chạy quá nhanh so với năng lực kiểm soát vận hành thực tế. Doanh nghiệp đang đổ hàng triệu USD vào hạ tầng tính toán và các nền tảng điều phối (orchestration) nhưng lại để lãng phí tài nguyên phần cứng, đồng thời "thổi phồng" các chatbot thông thường thành các tác tử AI (AI agent) tự động.
Bối cảnh & Nguyên nhân
Nhu cầu tích hợp AI vào quy trình kinh doanh đã tạo ra một làn sóng mua sắm hoảng loạn, nơi các quyết định đầu tư hạ tầng được đưa ra trước khi doanh nghiệp kịp định hình phương thức đo lường hiệu quả kinh tế. Theo VentureBeat, phần lớn các tổ chức vẫn đang vận hành AI trên nền tảng của các nhà cung cấp đám mây lớn (hyperscalers) quen thuộc và API của các mô hình thương mại. Tuy nhiên, nỗi sợ bị tụt hậu và viễn cảnh bị ràng buộc vào một nhà cung cấp duy nhất (vendor lock-in) đang thúc đẩy họ dịch chuyển sang các giải pháp đám mây chuyên dụng hoặc tự xây dựng hệ thống kiểm soát riêng biệt, dù chưa thực sự sẵn sàng về mặt kỹ thuật.
Lãng phí phần cứng và lỗ hổng quản lý chi phí
Một trong những phát hiện gây sốc nhất từ khảo sát hạ tầng (với 107 doanh nghiệp tham gia) là tình trạng "đắp chiếu" của các bộ tăng tốc đồ họa đắt đỏ. Có tới 83% doanh nghiệp vận hành GPU báo cáo hiệu suất sử dụng thực tế chỉ ở mức 50% trở xuống, và gần một nửa (49% doanh nghiệp) chạy dưới 25% công suất. Trớ trêu thay, trong khi phần cứng hiện có chạy "nguội lạnh", 45% doanh nghiệp vẫn lên kế hoạch đánh giá các dịch vụ đám mây chuyên dụng cho AI trong năm tới. Nghiêm trọng hơn, chỉ có 44% doanh nghiệp theo dõi chặt chẽ chi phí tính toán AI của họ, dẫn đến một khoảng trống tài chính khổng lồ khi dòng tiền đầu tư đi trước khả năng kiểm soát số liệu.
Bẫy 'chatbot' gắn mác AI Agent
Tình trạng bất nhất giữa tham vọng và thực tế cũng xuất hiện rõ rệt ở mảng phần mềm và giải pháp điều phối tác tử (agentic orchestration), khảo sát trên 101 doanh nghiệp cho thấy. Dù giới công nghệ không ngừng thảo luận về các hệ thống tự động hóa đa bước phức tạp, có tới 71% doanh nghiệp thừa nhận rằng tối đa chỉ 25% số "agent" đã triển khai của họ là các quy trình làm việc đa bước thực thụ. Phần còn lại bản chất chỉ là những chatbot cơ bản được bao bọc dưới lớp vỏ "agent". Hiện tại, Anthropic đang dẫn đầu thị trường điều phối này khi có 40% doanh nghiệp chọn Claude làm nền tảng chính nhờ hiệu ứng "lực hấp dẫn mô hình" (model gravity) — tức doanh nghiệp ưu tiên chọn công cụ điều phối đi kèm trực tiếp với mô hình ngôn ngữ lớn mà họ đã chuẩn hóa.
Xu hướng dịch chuyển kiến trúc
Để đối phó với rủi ro ràng buộc công nghệ vốn là mối lo hàng đầu (chiếm 35% phản hồi), các doanh nghiệp đang hướng tới một cấu trúc linh hoạt hơn. Đến cuối năm 2026, khoảng 51% doanh nghiệp kỳ vọng sẽ vận hành một hệ thống kiểm soát lai (hybrid control plane), kết hợp giữa công cụ bản địa của nhà cung cấp và hệ thống điều phối bên ngoài độc lập. Ngoài ra, việc kiểm soát tài chính đối với lượng tiêu thụ token của các agent tự động vẫn ở trạng thái bị động. Khoảng 27% doanh nghiệp thừa nhận họ không có cơ chế lập trình thời gian thực để ngăn chặn các agent "chạy loạn" tiêu tốn ngân sách trước khi hóa đơn cuối tháng ập đến.
Tác động & Tương lai
Báo cáo của VentureBeat gửi đi một cảnh báo sắc lạnh cho các nhà lãnh đạo công nghệ, đặc biệt là tại các thị trường đang phát triển nhanh như Việt Nam: việc đổ tiền mua sắm phần cứng hay nền tảng AI thời thượng mà thiếu đi hệ thống đo lường hiệu năng và chi phí chi tiết chỉ mang lại ảo tưởng về mặt năng lực. Xu hướng sắp tới không còn là cuộc đua sở hữu bao nhiêu GPU, mà là tối ưu hóa hiệu suất sử dụng phần cứng hiện có và xây dựng các rào chắn kỹ thuật thực chất để quản lý rủi ro tài chính từ các tác tử tự vận hành.