Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga (Roscosmos) đang nỗ lực tái thiết kế hệ thống phóng thế hệ mới nhằm cạnh tranh trực tiếp với công nghệ tên lửa tái sử dụng của SpaceX. Dự án mang tên Amur-SPG, được coi là câu trả lời của Nga đối với Falcon 9, dự kiến sẽ bắt đầu các thử nghiệm cất cánh và hạ cánh thẳng đứng kiểu "Grasshopper" vào năm 2028. Đây là bước đi quan trọng trong bối cảnh nước này cần hiện đại hóa hạ tầng vũ trụ để giảm chi phí phóng và lấy lại vị thế trên thị trường thương mại toàn cầu.
Bối cảnh & Nguyên nhân
Nga đã thống trị ngành dịch vụ phóng vệ tinh thương mại trong nhiều thập kỷ nhờ vào các dòng tên lửa Soyuz đáng tin cậy. Tuy nhiên, sự xuất hiện của Falcon 9 từ SpaceX với khả năng hạ cánh và tái sử dụng tầng đẩy thứ nhất đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện kinh tế của ngành hàng không vũ trụ. Chi phí vận hành rẻ hơn của đối thủ Mỹ đã đẩy Nga ra rìa thị trường thương mại, buộc Roscosmos phải tìm kiếm giải pháp công nghệ mới nếu không muốn bị tụt hậu hoàn toàn.
Phân tích kỹ thuật & Công nghệ
Tên lửa Amur-SPG được thiết kế để sử dụng nhiên liệu metan và oxy lỏng (methalox), một xu hướng công nghệ tiên tiến đang được nhiều hãng hàng không vũ trụ lớn áp dụng nhờ hiệu suất đốt cao và ít để lại muội than trong động cơ. Tầng thứ nhất của tên lửa được thiết kế để hạ cánh thẳng đứng bằng chân đỡ, mô phỏng chính xác phương thức vận hành của Falcon 9. Để đạt được mục tiêu này, các kỹ sư Nga phải giải quyết bài toán điều khiển vector lực đẩy cực kỳ chính xác ở tốc độ thấp trong quá trình tiếp đất.
Ý kiến chuyên gia & Nhận định
Theo giới phân tích phương Tây từ Ars Technica, mốc thời gian thử nghiệm năm 2028 được đánh giá là khá tham vọng đối với thực trạng ngành vũ trụ Nga hiện nay. Nhiều chuyên gia hoài nghi về khả năng tự chủ nguồn vốn và công nghệ của Roscosmos trong điều kiện bị hạn chế tiếp cận với các linh kiện điện tử tiên tiến từ phương Tây. Việc phát triển thành công động cơ metan mới và hệ thống điều khiển tự động cho việc hạ cánh vẫn là những rào cản kỹ thuật rất lớn cần phải vượt qua.
Tác động & Tương lai
Nếu dự án Amur-SPG thành công và cất cánh đúng hạn vào cuối thập kỷ này, đây sẽ là cột mốc định hình lại năng lực tự chủ vũ trụ của Nga. Đối với cộng đồng công nghệ toàn cầu, việc có thêm một thực thể sở hữu công nghệ phóng tái sử dụng sẽ thúc đẩy tính cạnh tranh, hạ thấp hơn nữa chi phí đưa hàng hóa lên quỹ đạo. Tuy nhiên, khoảng cách công nghệ gần hai thập kỷ so với SpaceX cho thấy Nga sẽ phải nỗ lực gấp bội để không chỉ đuổi kịp mà còn tồn tại được trong kỷ nguyên vũ trụ mới.