Cuộc xung đột tại Ukraine đang thúc đẩy một làn sóng chuyển dịch công nghệ quân sự chưa từng có với sự trỗi dậy mạnh mẽ của các phương tiện mặt đất không người lái (UGV). Các kỹ sư robot Ukraine đã đạt được những bước tiến lớn khi triển khai các dòng UGV tuần tra, rà phá bom mìn và thậm chí tham gia tấn công trực tiếp nhằm giảm thiểu tối đa thương vong cho binh sĩ.
Diễn biến chi tiết
Theo dữ liệu được công bố, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã ký lệnh mua sắm 50.000 robot mặt đất cho lực lượng quân đội vào cuối năm 2026. Đây là một bước nhảy vọt khổng lồ so với con số 2.000 thiết bị được mua vào năm 2024 và gấp ba lần lượng mua của năm 2025. Sự gia tăng đột biến này phản ánh thực tế khắc nghiệt tại vùng tử địa rộng khoảng 35 km dọc chiến tuyến, nơi mọi phương tiện cơ giới có người lái hoặc binh sĩ lộ diện đều có nguy cơ bị drone cảm tử (FPV) tiêu diệt chỉ trong vài phút. Trong bối cảnh đó, các startup công nghệ trong nước đã nhanh chóng thiết kế và lắp ráp hàng loạt robot giá rẻ để thay thế xe tăng truyền thống.
Phân tích kỹ thuật & Công nghệ
Một trong những mẫu UGV thành công nhất hiện nay là Zmyi (Rắn) do công ty RoverTech phát triển. Thiết bị này nặng 800 kg, kích thước 2,15 x 1,5 mét với bánh xe đường kính 75 cm. Zmyi được tối ưu hóa để hoạt động gần như không tiếng động và giảm thiểu tối đa bức xạ nhiệt nhằm lẩn tránh hệ thống giám sát của đối phương. Nhờ khả năng chống chịu cao, Zmyi có thể hoàn thành trung bình 57 nhiệm vụ trước khi bị phá hủy, vượt xa mức trung bình 7 nhiệm vụ của các dòng UGV thông thường khác. Bên cạnh đó, các hệ thống như Droid TW 12.7 của DevDroid còn được trang bị súng máy M2 Browning điều khiển từ xa thông qua kết nối vệ tinh Starlink, mạng di động LTE hoặc mạng vô tuyến quân sự.
Ý kiến chuyên gia & Nhận định
Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự vẫn đưa ra những góc nhìn thận trọng về giới hạn của công nghệ này. Ông Samuel Bendett, nhà phân tích quốc phòng tại tổ chức tư vấn CNA, nhận định rằng UGV dễ bị gián đoạn liên lạc hơn nhiều so với thiết bị bay không người lái (UAV) do địa hình mặt đất có nhiều vật cản cản trở sóng vô tuyến. Tín hiệu Starlink vốn được dùng phổ biến để điều khiển robot cũng rất dễ bị gây nhiễu bởi cây cối, nhà cao tầng hoặc các hệ thống tác chiến điện tử chủ động. Dẫu vậy, chuyên gia Marc C. Lange tin rằng xu hướng này là không thể đảo ngược vì việc phân tán nhiệm vụ từ một cỗ xe tăng đắt đỏ sang đội quân robot siêu rẻ mang lại khả năng thích ứng cao hơn.
Tác động & Tương lai
Sự phát triển của UGV đang mở ra viễn cảnh về một chiến trường hoàn toàn vắng bóng con người trong tương lai. Ông Borys Drozhak, CEO của RoverTech, kỳ vọng việc ứng dụng lưới cảm biến AI và robot tự hành sẽ cắt giảm 30 đến 40% lượng binh sĩ cần thiết ở tiền tuyến. Đối với độc giả yêu công nghệ tại Việt Nam, đây là minh chứng rõ nét cho thấy AI và robotics không còn là những khái niệm lý thuyết, mà đang trực tiếp định hình lại các học thuyết an ninh và phương thức tự vệ bằng công nghệ cao trên quy mô toàn cầu.