Các nhà nghiên cứu vừa giải mã thành công một cuộn giấy cổ 2.000 năm tuổi bị cháy thành than bằng cách kết hợp kỹ thuật chụp X-ray độ phân giải cao và học máy. Đột phá này mở ra cơ hội đọc hàng trăm tài liệu lịch sử từng bị coi là không thể phục dựng. Cuộn giấy đầu tiên được giải mã thành công được xác định là một tác phẩm về triết học Khắc kỷ.
Bối cảnh & Nguyên nhân
Các cuộn giấy Herculaneum vốn bị chôn vùi dưới một biệt thự La Mã khi núi lửa Vesuvius phun trào vào năm 79 Sau Công Nguyên. Trải qua hàng thiên niên kỷ, những tài liệu này đã bị carbon hóa hoàn toàn thành những khối than cứng. Trong quá khứ, mọi nỗ lực mở vật lý các cuộn giấy này đều thất bại và ngay lập tức làm vỡ vụn các lớp giấy mỏng manh. Nhằm tìm kiếm giải pháp đột phá, cuộc thi toàn cầu mang tên 'Vesuvius Challenge' đã được phát động vào năm 2023 để kêu gọi cộng đồng công nghệ sử dụng AI giải mã cổ thư.
Phân tích kỹ thuật & Công nghệ
Phương pháp mới tiếp cận hiện vật theo hướng phi vật lý hoàn toàn để bảo tồn nguyên trạng. Đầu tiên, các nhà khoa học tiến hành quét cắt lớp X-ray độ phân giải cực cao để tạo ra mô hình 3D chi tiết của cuộn giấy bị nén chặt. Sau đó, các thuật toán học máy (machine learning) được huấn luyện để phát hiện những dấu vết mực cổ đại vô cùng mờ nhạt ẩn sâu trong các sợi giấy carbon hóa. Mô hình AI đã bóc tách thành công các lớp hình ảnh chồng chéo, tái tạo lại văn bản gốc một cách rõ ràng.
Ý kiến chuyên gia & Nhận định
Theo chia sẻ từ các nhà nghiên cứu trên mạng xã hội X, việc đọc được cuộn giấy đầu tiên là minh chứng thực tế cho thấy AI có thể khám phá những khoảnh khắc lịch sử bị chôn vùi suốt hàng nghìn năm. Giới khảo cổ học vô cùng phấn khích trước kết quả này. Thành công từ cuộc thi Vesuvius Challenge đã kích hoạt một cuộc đua công nghệ mới nhằm giải mã hàng trăm cuộn giấy cổ khác đang được lưu trữ.
Tác động & Tương lai
Đột phá này không chỉ giúp phục dựng các tác phẩm triết học cổ đại mà còn định hình lại phương pháp tiếp cận khảo cổ học kỹ thuật số. Đối với giới nghiên cứu lịch sử, việc làm chủ công nghệ này đồng nghĩa với việc mở cánh cửa tiếp cận hàng ngàn tài liệu quý giá từng bị coi là đã mất vĩnh viễn. Trong tương lai, sự kết hợp giữa thuật toán học máy tiên tiến và chẩn đoán hình ảnh y khoa hứa hẹn sẽ mang lại nhiều phát hiện chấn động hơn về nền văn minh La Mã cổ đại.