Dự án One Laptop Per Child (OLPC) và mẫu máy tính xách tay XO-1 với mục tiêu giá 100 USD từng là một trong những sáng kiến công nghệ giàu tham vọng nhất của Thung lũng Silicon nhằm phổ cập thiết bị số cho trẻ em trên toàn thế giới. Theo The Verge, dù mang ý tưởng đột phá và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các nhà lãnh đạo công nghệ, chương trình này đã không thể duy trì thành công trước những thách thức lớn về chi phí sản xuất, hạ tầng và cách tiếp cận thực tế.
Ý tưởng cốt lõi của OLPC khởi nguồn từ niềm tin rằng việc trao cho mỗi đứa trẻ một chiếc máy tính cá nhân sẽ là chìa khóa tháo gỡ nhiều rào cản giáo dục tại các quốc gia đang phát triển. Nhóm phát triển đã thiết kế riêng mẫu máy XO-1 với kích thước nhỏ gọn, màn hình tiết kiệm điện, khả năng chịu va đập và phần mềm tùy biến nhằm phục vụ môi trường học tập còn thiếu thốn cơ sở vật chất. Mục tiêu đặt ra là đưa giá thành sản xuất của mỗi thiết bị xuống mức 100 USD để các chính phủ có thể mua và cấp phát rộng rãi cho học sinh.
Tuy nhiên, việc hiện thực hóa tham vọng 100 USD nhanh chóng vấp phải rào cản kỹ thuật và chuỗi cung ứng, khiến giá thành thực tế của XO-1 cao hơn đáng kể so với mức kỳ vọng ban đầu. Ngoài vấn đề chi phí linh kiện, mô hình phân phối của OLPC phụ thuộc lớn vào quyết định mua sắm của chính quyền các nước, vốn thường gặp khó khăn về ngân sách và thiếu hệ thống hạ tầng đồng bộ như mạng Internet, điện lưới ổn định hay chương trình đào tạo giáo viên sử dụng thiết bị trong lớp học.
Sự xuất hiện của làn sóng máy tính xách tay mini giá rẻ (netbook) và các thiết bị di động thương mại sau đó cũng nhanh chóng làm thay đổi bức tranh công nghệ giáo dục toàn cầu. Các giải pháp thị trường mở dần chiếm ưu thế nhờ chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và tính linh hoạt cao hơn so với một dự án phần cứng phi lợi nhuận khép kín.
Theo The Verge, câu chuyện của OLPC và chiếc laptop XO-1 minh họa rõ nét khoảng cách giữa một tầm nhìn công nghệ lý tưởng hóa và thực tế phức tạp của việc cải cách giáo dục. Dự án để lại bài học sâu sắc cho các sáng kiến công nghệ xã hội sau này: chỉ cung cấp thiết bị phần cứng là chưa đủ nếu thiếu một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện về chính sách, hạ tầng và phương pháp sư phạm đi kèm.