Hãng công nghệ quốc phòng Mỹ Forterra vừa chính thức tiết lộ việc triển khai hơn 100 xe địa hình tự hành (ATV) tại các vùng chiến sự ở Ukraine trong suốt 9 tháng qua. Đây được coi là đợt triển khai phương tiện tự hành trên mặt đất (UGV) có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của một doanh nghiệp công nghệ quốc phòng Mỹ trong điều kiện thực chiến. Sự xuất hiện của các phương tiện này đánh dấu một bước chuyển dịch quan trọng khi quân đội Ukraine tìm cách giảm thiểu rủi ro từ các mối đe dọa trên không bằng giải pháp tự hành hóa mặt đất.
Diễn biến chi tiết
Theo báo cáo từ TechCrunch, những chiếc xe tự hành này bắt đầu có mặt tại Ukraine từ tháng 10 năm ngoái. Tính đến nay, đội xe đã hoàn thành hơn 1.100 sứ mệnh, di chuyển quãng đường tổng cộng hơn 2.500 dặm và vận chuyển hơn 350 tấn hàng hóa phục vụ tiền tuyến. Đáng chú ý, các phương tiện này cũng đã trực tiếp thực hiện thành công 52 ca di tản thương binh khỏi vùng nguy hiểm. Tuy nhiên, môi trường chiến sự khắc nghiệt cũng khiến một số phương tiện bị phá hủy khi gặp phải địa hình bùn lầy sâu hoặc bị pháo binh và máy bay không người lái của đối phương nhắm mục tiêu.
Bối cảnh & Nguyên nhân
Sự thống trị của các loại máy bay không người lái trinh sát và góc nhìn thứ nhất (FPV) trên chiến trường Ukraine đã tạo ra các vùng nguy hiểm chết chóc, nơi bất kỳ sự di chuyển lộ thiên nào của con người đều có thể bị phát hiện và tấn công ngay lập tức. Để giải quyết bài toán này, quân đội Ukraine đã tự chế tạo các phương tiện mặt đất không người lái chạy bằng pin. Dù vậy, các dòng xe nội địa này thường chỉ có tải trọng hạn chế dưới 250 kg. Do đó, sự viện trợ của các phương tiện cỡ lớn từ phương Tây, được tài trợ bởi ngân sách quốc phòng Mỹ, trở thành cứu cánh quan trọng để duy trì tuyến đường tiếp tế.
Phân tích kỹ thuật & Công nghệ
Dòng xe tự hành được triển khai có tên là Lancer, do Forterra phát triển dựa trên khung gầm xe địa hình thương mại Polaris kết hợp với hệ thống cảm biến và máy tính tùy biến sâu. Khác với các mẫu xe điện nội địa của Ukraine, Lancer chạy bằng động cơ xăng và có khả năng chuyên chở hành lý lên tới 750 kg. Để thích nghi với điều kiện tác chiến thực tế, Forterra đã phải tích hợp thêm anten internet vệ tinh Starlink. Dù sở hữu các thuật toán tự hành tiên tiến, trên thực tế, các binh sĩ Ukraine hiện vẫn chủ yếu điều khiển xe từ xa (teleoperation) do công nghệ tự hành chưa thể tự nhận biết và phản ứng linh hoạt trước các mối đe dọa đột xuất của đối phương.
Ý kiến chuyên gia & Nhận định
Scott Sanders, Giám đốc tăng trưởng của Forterra và là cựu sĩ quan Thủy quân lục chiến Mỹ, nhấn mạnh tầm quan trọng của thực chiến khi nhận định rằng mọi công nghệ quốc phòng đều phải trải qua thực tế chiến đấu mới có thể hoàn thiện. Trong khi đó, các chuyên gia quân sự Mỹ như Thượng sĩ Corey Wilkens khẳng định công nghệ tự hành mặt đất đã đạt đến độ chín muồi và việc đầu tư vào mảng này là vô cùng cấp thiết. Dù vậy, phản hồi từ binh lính Ukraine tại thực địa cho biết Forterra cần tối ưu hóa hơn nữa để giảm giá thành sản phẩm, do đặc thù hao mòn khốc liệt của chiến tranh tiêu hao.
Tác động & Tương lai
Thành công bước đầu của Forterra tại Ukraine không chỉ giúp công ty thu thập dữ liệu thực chiến quý giá để cải tiến thuật toán mà còn mở ra cơ hội lớn trong việc giành các hợp đồng an ninh quốc gia béo bở tại Mỹ. Xu hướng này đang thúc đẩy một làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ tự hành quân sự, với nhiều startup đối thủ như Scout AI, Field AI và Overland AI cũng đang tích cực thử nghiệm các giải pháp UGV tương tự. Đối với các bên quan sát, đây là minh chứng rõ ràng cho thấy robot tự hành mặt đất sẽ sớm trở thành một phần không thể thiếu trong cấu trúc lực lượng quân sự hiện đại toàn cầu.